Krewetki Neocaridina: wymagania w twardej wodzie według badań, nie metek

Jeśli z kranu leci woda o twardości 20,2 °dGH, to mieści się ona w zakresach, w których krewetki Neocaridina według publikacji żyją i się rozmnażają. Zastrzeżenie jest ważne: to są zakresy wód, w których Neocaridina davidi stwierdzono albo rozmnażano w laboratorium, nie doświadczenie porównujące twardość jako jedyny czynnik.

Policzyłem to dla mojej kranówki z Gliwic. Woda ma 361 mg CaCO₃/l (20,2 °dGH). To twarda woda jako warunek brzegowy, nie awaria do naprawienia. O takim podejściu pisałem osobno przy twardej wodzie w akwarium.

Krewetki Neocaridina w twardej wodzie. Odpowiedź z ograniczeniem

Gatunek to Neocaridina davidi. W starszych pracach występuje też jako Neocaridina heteropoda albo N. denticulata sinensis. Klotz i in. 2013 oraz Prati i in. 2024 traktują te nazwy jako synonimy.

Nazwy handlowe kolorów są odmianami tego samego gatunku. Nie robię z tego katalogu barw. To jest tekst o wodzie.

Mam trzy rodzaje danych:

Zbiornik B ma 60 l, filtr matowy HMF i około 50 l wody netto. Ten rachunek objętości wykorzystałem wcześniej przy obsadzie akwarium 60 l. Zbiornik jest krewetkowy od listopada 2019 i stoi na kranówce bez osmozy. To ustawienie, nie seria pomiarowa.

Wymagania Neocaridina. Skąd biorę liczby

Nie biorę zakresów z metek. Przy zakładaniu zbiornika B znalazłem 3 różne zakresy GH w 3 sklepach. Metka w sklepie i opis sprzedawcy mineralizatora to deklaracja producenta, nie pomiar.

Dane biorę z publikacji o N. davidi. Są tu populacje zdziczałe w Europie, laboratorium Tropei i współautorów oraz przegląd USFWS. Prati i in. badali 658 krewetek zbieranych od września 2021 do maja 2023 w Niemczech, na Węgrzech, na Słowacji i w Polsce.

Jest jedna niewygoda. Prace terenowe podają przewodność, pH, temperaturę i tlen. Nie podają GH ani KH. Przewodność rośnie razem z ilością jonów, ale liczy też sód i chlorki. Dlatego 1700 µS/cm z Gillbachu (strumienia zasilanego wodą chłodniczą elektrowni) nie przelicza się uczciwie na stopnie GH.

Parametry wody dla krewetek Neocaridina. Publikacje kontra kran

Tabela jest sednem. Moja woda z Gliwic leży niżej niż Gillbach pod względem przewodności, blisko Kanału Ciepłego koło Gryfina i w środku zakresu pH z populacji zdziczałych.

W doświadczeniu Tropei woda miała 80 mg CaCO₃/l (4,5 °dGH). Dzielę przez 17,85. Moja kranówka ma 361 mg CaCO₃/l (20,2 °dGH).

Prati i współautorzy piszą też o rozrodzie w niewoli w szerokim zakresie: 14–30 °C, pH 6–8,2 i GH 0–27. W tym miejscu praca ma błąd druku, przy GH stoi jednostka „°C”. Źródłem liczby jest Maciaszek i in. 2023, gdzie jednostką są stopnie niemieckie.

Zakres 0–27 °dGH z pracy Maciaszka i współautorów nie jest dowodem, że 0 °dGH albo 27 °dGH to dobry cel. To zakres wód, z których pochodziły badane krewetki z epibiontami. Sama praca dotyczy organizmów żyjących na krewetkach, nie optymalnego GH.

Tlen w pracy Prati i współautorów miał zakres 3,1–9,8 mg/l. Krewetki zbierano także z wody o zawartości tlenu 3,1 mg/l. Kanał Ciepły koło Gryfina miał w dniu poboru przewodność 735 i 740 µS/cm. Ta populacja przetrwała masowe śnięcie ryb i mięczaków w Odrze latem 2022, razem z niedoborem tlenu towarzyszącym zakwitowi Prymnesium parvum.

Twardość. Wapń i magnez zamiast jednego skrótu

GH jest skrótem. W wodociągu za twardością stoją głównie wapń i magnez. Jak czytać komunikat z wodociągu, rozpisałem osobno w tekście o twardości wody z wodociągu.

Dla Gliwic mam dane: wapń 110 mg/l, magnez 23 mg/l. Przeliczniki wynikają z mas molowych: 1 °dGH = 7,14 mg/l Ca albo 4,34 mg/l Mg.

Różnica 0,5 °dGH między sumą a twardością ogólną mieści się w niepewnościach, które laboratorium podaje przy wapniu i magnezie. Stosunek Ca:Mg wychodzi masowo 4,8:1, molowo 2,9:1.

Nie znalazłem badania, które podawałoby wymagany stosunek Ca:Mg dla N. davidi. Liczba 3:1 krąży po forach, ale w otwartych przeze mnie źródłach nie ma pokrycia. Podaję swój stosunek, żeby dało się policzyć własny.

Rozporządzenie Ministra Zdrowia podaje dla wody do spożycia twardość 60–500 mg CaCO₃/l jako wartość zalecaną ze względów zdrowotnych, bez obowiązku uzupełniania przez dostawcę. To po przeliczeniu 3,4–28,0 °dGH. Prawie cały ten zakres mieści się w 0–27 °dGH z pracy Maciaszka i współautorów. Wystaje tylko sam koniec: 27–28 °dGH.

Rozmnażanie krewetek Neocaridina. Temperatura ma dwa obrazy

Tropea i współautorzy zrobili doświadczenie laboratoryjne w 24, 28 i 32 °C. Młode rosły przez 90 dni. Woda miała pH 7,5 i twardość 4,5 °dGH. Całkowitą wymianę wody robiono raz w tygodniu.

W doświadczeniu Tropei samice z jajami pojawiały się od 50. dnia życia we wszystkich trzech temperaturach. Przeżywalność po 90 dniach wynosiła 63–85%, zależnie od temperatury i doświadczenia, bez różnic istotnych statystycznie.

Laboratorium i teren nie mówią tego samego. Tropea i współautorzy wskazują 28 °C jako optimum hodowlane, w sensie produkcji: szybki wzrost i rozród. Prati i współautorzy znaleźli największy udział samic z jajami w wodach 15–20 °C. Sami piszą, że drapieżnictwo zmienia obraz w terenie.

Przyjmuję mieszkanie ogrzewane do 20–22 °C (założenie, nie pomiar). Taki zakres leży między terenem a laboratorium. Z tych danych grzałka w krewetkarium nie wynika jako konieczność. Inkubacja przy 20–22 °C będzie dłuższa niż 20,8 dnia z 24 °C. O ile dłuższa, tego Tropea nie mierzyła. Nie ekstrapoluję.

W populacjach zdziczałych Prati i współautorzy znaleźli krewetki w 9–29,3 °C. 30,2% osobników pochodziło z wody poniżej 15 °C. Jednocześnie autorzy piszą, że niskie temperatury zimą w strefie umiarkowanej zwykle uniemożliwiają przeżycie wypuszczonych krewetek i ograniczają je do wód podgrzanych. To nie jest zaproszenie do testów w oczku.

Pokarm i długość życia. Detrytus, biofilm i około roku

Klotz i współautorzy piszą o detrytusie i biofilmie. USFWS, za Weberem i Traunspurgerem, podaje, że w treści żołądków najczęściej był detrytus, potem glony. Krewetki zjadają też drobne bezkręgowce z osadu.

To opis diety ze źródeł, a nie obietnica, że krewetki posprzątają zbiornik. Przed wpuszczeniem zwierząt zbiornik ma być dojrzały, a nie tylko zalany wodą, o czym pisałem przy cyklu azotowym.

USFWS podaje za Mitsugi i in. 2017, że wszystkie znane gatunki Neocaridina mają rozwój prosty. Z jaja wykluwa się młoda krewetka. Nie ma stadium larwy planktonowej.

Długość życia według USFWS za Mitsugi i Suzuki 2018 to około 10–13 miesięcy dla samców i 12–15 miesięcy dla samic. Autorzy zastrzegają, że do dokładnej oceny potrzeba więcej prób. USFWS podaje też inkubację 16–19 dni i 43–60 jaj w złożu za Suen i Gillett-Kaufman 2020, ci za Pantaleão i in. 2015. Tropea podaje około 24 młode wyklute od jednej samicy. To różne wielkości: jaja w złożu i młode wyklute, w innych warunkach.

Klotz i współautorzy podają wielkość do 40 mm. Samice miały średnio 25 mm, samce średnio 20 mm. Ci sami autorzy piszą o tolerancji na zmienną jakość wody jako jednej z przyczyn popularności gatunku w akwarystyce.

Nie wypuszczać. Gryfino, Gillbach, Miskolctapolca

Neocaridina davidi nie pochodzi z tropikalnego ekosystemu. Klotz i współautorzy piszą o małych i średnich strumieniach we wschodnich i środkowych Chinach. Temperatura wód w tym regionie zmienia się od 6–8 °C zimą do prawie 30 °C latem, według obserwacji pierwszego autora.

W Europie gatunek wyszedł z akwariów. Gillbach w Niemczech był przez dziesięciolecia miejscem, do którego akwaryści wypuszczali zwierzęta. Żyją tam też gupiki i zbrojniki. Kanał Ciepły koło Gryfina ma populację znaną z prób z lat 2003, 2013 i 2017. Miskolctapolca na Węgrzech ma populację opisaną w stawie termalnym i przyległym potoku.

Kanał Ciepły ma 3,5 km długości i dostaje podgrzaną wodę z układu chłodzenia elektrowni Dolna Odra. Prati i współautorzy podają średnią roczną temperaturę w jego pobliżu 20,9 °C, za Maciaszkiem i współautorami 2021. W dniu poboru 27.05.2023 woda miała 27,4 °C 600 m poniżej zrzutu i 24,0 °C kilometr poniżej.

Weiperth i współautorzy łowili krewetki co miesiąc przez rok, od listopada 2017 do listopada 2018, w naturalnym stawie termalnym i przyległym nietermalnym potoku w Miskolctapolca. Ze streszczenia wynika, że zagęszczenie rosło z temperaturą wody, ale część osobników znajdowano też w potoku nietermalnym i zimą. Samice z jajami i młode notowano przez cały okres badań.

Prati i współautorzy piszą, że trwałe, samodzielnie utrzymujące się populacje są znane z wód termalnych w Kanadzie, Niemczech, na Węgrzech i w Polsce. Z wód nieogrzewanych znane są z Izraela, Japonii, Reunionu i USA. Ci sami autorzy zaznaczają, że badań tolerancji termicznej N. davidi pilnie brakuje.

Klotz i współautorzy przytaczają też relację ustną: czerwona odmiana barwna miała rozmnażać się przez kilka lat w sztucznym stawie koło Hanoweru, który zimą pokrywał gruby lód. To informacja z drugiej ręki, nie pomiar z pracy.

USFWS ocenia ryzyko ekologiczne dla USA jako wysokie. Nie sprawdzałem statusu prawnego gatunku w Polsce ani w Unii Europejskiej. Nie piszę o karach. Piszę tylko tyle: krewetek z akwarium nie wypuszcza się do wody. Praca Prati i współautorów dotyczy też pasożytów, co jest kolejnym powodem, żeby nie przenosić zwierząt między środowiskami.

Zmierz sam. Komunikat wodociągu i termometr

Przed zakupem znałbym 4 rzeczy: twardość ogólną, pH, przewodność i temperaturę w pokoju. GH, wapń i magnez można odczytać z komunikatu wodociągu, jeśli dostawca je podaje. pH kranówki z Gliwic to 7,6, a zakres z populacji Prati to 6,9–8,6.

KH nie ma w tych publikacjach. Nie robię z niego liczby dla N. davidi. Mogę tylko powiedzieć, że pH wód z publikacji obejmuje pH mojej kranówki. Relację KH i pH opisałem w tekście o KH w akwarium.

Azotany w mojej kranówce według PWiK mają 7,9 mg/l. W tych źródłach nie ma progów azotanów, azotynów, amoniaku ani miedzi dla N. davidi. Nie podaję ich, bo nie mam ich skąd wziąć. Jeśli liczysz bilans NO₃ w małym zbiorniku, lepszym miejscem jest tekst o azotanach w akwarium.

Czego nie wiem. Granica danych

Nie znalazłem doświadczenia, w którym trzymano N. davidi w wodach o różnej twardości i porównywano przeżywalność, wylinki albo rozród. Zakresy GH z opisów sklepowych nie mają w otwartych przeze mnie pracach źródła. Nie napiszę, że im twardsza woda, tym lepsza wylinka.

W starszym wpisie o obsadzie 60 l podałem GH 8–20 jako zakres dla krewetkownika. To zakres z praktyki hobbystów, nie z badań. Publikacje dają szerszy obraz: 4,5 °dGH w laboratorium Tropei i do 27 °dGH w przeglądzie hodowli oraz siedlisk u Maciaszka i współautorów.

Nie piszę o chorobach, leczeniu ani dawkowaniu czegokolwiek. Nie jestem lekarzem weterynarii. Jeśli problem dotyczy choroby zwierząt, trzeba iść do kogoś, kto się na tym zna.

Ze źródeł mam zakresy wód, w których gatunek stwierdzono albo rozmnażano. Z rachunku mam przeliczenie GH, rozkład na wapń i magnez oraz wapń w 50 l. Nie mam badania, w którym twardość byłaby zmienną, ani wymaganego stosunku Ca:Mg dla Neocaridina davidi.

Źródła

1. Prati S., Grabner D.S., Hupało K., Weiperth A., Maciaszek R., Lipták B., Bojko J., Bérces F., Sures B. (2024), Invisible invaders: range expansion of feral Neocaridina davidi offers new opportunities for generalist intracellular parasites, Biological Invasions 26, 2499–2523 — doi.org. Parametry wód z populacjami zdziczałymi, udział samic z jajami a temperatura, Kanał Ciepły koło Gryfina, zakres warunków rozrodu w niewoli.
2. Klotz W., Miesen F.W., Hüllen S., Herder F. (2013), Two Asian fresh water shrimp species found in a thermally polluted stream system in North Rhine-Westphalia, Germany, Aquatic Invasions 8(3), 333–339 — doi.org. Siedliska w Chinach i ich temperatury, parametry Gillbachu, wielkość, pokarm.
3. Tropea C., Stumpf L., López Greco L.S. (2015), Effect of Temperature on Biochemical Composition, Growth and Reproduction of the Ornamental Red Cherry Shrimp Neocaridina heteropoda heteropoda (Decapoda, Caridea), PLoS ONE 10(3), e0119468 — doi.org. Inkubacja, wzrost i rozród w 24, 28 i 32 °C; woda o twardości 80 mg CaCO₃/l i pH 7,5.
4. Maciaszek R., Świderek W., Prati S. i in. (2023), Epibiont Cohabitation in Freshwater Shrimp Neocaridina davidi with the Description of Two Species New to Science…, Animals 13(10), 1616 — doi.org. Zakres twardości 0–27 °dGH, pH 6,0–8,2 i temperatury 12–38 °C wód, z których pochodziły badane krewetki z epibiontami.
5. Weiperth A., Gábris V., Danyik T., Farkas A., Kuříková P., Kouba A., Patoka J. (2019), Occurrence of non-native red cherry shrimp in European temperate waterbodies: a case study from Hungary, Knowledge and Management of Aquatic Ecosystems 420, 9 — doi.org. Populacja w Miskolctapolca (korzystałem ze streszczenia).
6. Jabłońska A., Mamos T., Gruszka P., Szlauer-Łukaszewska A., Grabowski M. (2018), First record and DNA barcodes of the aquarium shrimp, Neocaridina davidi, in Central Europe from thermally polluted River Oder canal, Poland, Knowledge and Management of Aquatic Ecosystems 419, 14 — doi.org. Pierwsze stwierdzenie w Polsce (korzystałem ze streszczenia).
7. U.S. Fish and Wildlife Service (2025), Cherry Shrimp (Neocaridina davidi). Ecological Risk Screening Summary — fws.gov (PDF). Zestawienie literatury: rozwój prosty, długość życia, pokarm, wielkość złoża.
8. Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji w Gliwicach — parametry wody, strefa Śródmieście, próbka z 29.06.2026: twardość 361 mg CaCO₃/l, wapń 110 mg/l, magnez 23 mg/l, pH 7,6, przewodność 768 µS/cm. Odczyt: 1 października 2026.
9. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 22 maja 2026 r. w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi (Dz.U. 2026 poz. 748), załącznik nr 1: twardość 60–500 mg/l w przeliczeniu na węglan wapnia, magnez 7–125 mg/l.